این رساله دستاورد کار پژوهشی داریوش آشوری درباره‌ی زبانِ فارسی در برخورد با جهانِ مدرن در دورانی چهل ساله است. مشکل زبانیِ ما در برخورد با جهان مدرن و خواسته‌های زبانی آن، دو وجه از اندیشیدن و پژوهیدن را می‌طلبد؛
یکی ـ درباره‌ی رابطه جهان مدرن با زبان‌های قلمرو خود
دیگر ـ وضع زبان فارسی در رویارویی با چالش مدرنیت.

از نکاتی که برایم جالب و خواندنی می‌نمود نقش فرهنگستان زبان ایران در سلسله پهلوی و بعد از انقلاب اسلامیست که در این رساله به‌طور گذرا به آن اشاره شد. چگونگی جایگزینی يا جانشيني (به‌قول دوست خوبم) واژه‌هایی مانند بهداری به جای صحیّه، دادگستری به جای عدلیّه، زیست شناسی به جای علم‌الحیات و فشار سنج به جای میزان‌الضغطه.
پ.ن:
نقدی بر کتاب زبان باز
نقدی دیگر بر کتاب زبان باز

وقتی که تو
خواسته های غریزی‌مان را
غسل کرده بودی!